Đời – Mộng

Câu chuyện 1: “Ai say ai tỉnh?”

Nơi tôi sống là một làng quê khá yên bình. Tôi sống một mình tại một căn nhà gỗ xây ở chân núi, lại có cái thú trồng cây cùng ngắm cảnh, cuộc sống cũng gọi là thanh thản. Đến khi tôi gặp một câu chuyện lạ, tiện đây liền viết ra.

Một đêm trời mưa tôi ngồi trong nhà rót chén trà nâng lên miệng mà nhâm nhi, nhìn ra ngoài cửa sổ liền đoán mưa còn lâu mới tạnh, bất chợt bên ngoài có tiếng gõ cửa thầm nghĩ đêm hôm như này còn ai tới được nhỉ. Mở cửa ra ngoài, thì ra là một lão già, trông lão cũng phải tám mươi, chín mươi rồi tôi chưa kịp mở lời lão liền nói:

– Tôi mới tới vùng này đang đi đường thì gặp phải mưa, lão có thể cho tôi vào trú tạm một đêm hay không?

Tôi đáp “được”. Rồi mời lão vào trong, tôi hỏi lão:

– Lão tên gì, người ở đâu, sao đêm hôm còn đi đến nơi hẻo lánh như này?

Lão nói:

– Tôi tên Mạnh, người ta hay gọi là lão Mạnh, người ở phương xa, có cái thú hay đi ngao du, đêm nay gặp phải mưa tiện đường nên vào đây.

Tôi thầm nghĩ mình sống ở đây cũng lâu rồi có người tới nói chuyện cũng tốt liền rót lão một chén trà mời lão cùng tôi ngắm mưa cho thoả cái chí già. Lão nói:

– Được ông mời thì cũng là vinh hạnh cho tôi, tiện đây cho tôi hỏi ông đã già rồi mà không có con cháu gì sao, sao lại lên đây sống ẩn dật như vậy?

Tôi lắc đầu, thở dài nói:

– Con cháu gì chứ, người như tôi cũng đã trải đủ rồi, biết đủ rồi, hiểu đủ rồi.

Nói đoạn tôi uống một hớp trà. Lão Mạnh bỗng cười hỏi:

– Ha ha, ông đang say?

Tôi cười lắc đầu:

– Nếu tôi đang say vậy cứ say đi.

Hai chúng tôi im lặng một lúc lâu, mưa vẫn cứ “rào rào” không ngớt ngoài nhà. Lão Mạnh bỗng hỏi:

– Ông sống như này không sợ uổng mất một đời sao?

Tôi cười đáp:

– Ông có thấy mấy con chim trên trời không?

– Có.

– Ông có biết tại sao nó lại bay không?

– Không.

– Vì nó không biết nó đang bay.

Nói đến đây bỗng Lão Mạnh cười lớn, tôi hỏi tại sao lão cười, lão chỉ đáp vì kẻ tỉnh lại đi so sánh với kẻ say. Sau đó không ai nói tới chuyện này nữa hai người bàn chuyện trên trời dưới đất, sáng hôm sau lão đi mất tôi cũng không mấy để tâm, những con chim vẫn bay, cuộc sống vẫn như vậy…

Hết.

Câu chuyện 2: Người có giống cái cây?

Đại Triệu là một nước lớn, dân chúng phồn hoa, vì vua biết trị nước… Nhà vua có bạn là một tăng nhân tại một ngôi chùa. Một hôm nhà vua rủ tăng nhân ấy đánh cờ, hai người ngồi dưới một gốc cây bàng mà đánh cờ. Nhà vua hỏi tăng nhân:

– Tăng nhân ngài làm tăng có gì vui, liệu có muốn hoàn tục mà an vui lạc thú nơi trần?

Tăng nhân cười đáp:

– Thí chủ nói đùa rồi, làm tăng còn vui hơn làm cả vua đấy.

Hoàng thượng thấy tăng nhân nói thế liền nói:

– Xin hỏi vui ở đâu?

– Ngài có biết vì sao cái cây bàng này làm sao mấy hôm nay lại rụng lá?

Hoàng thượng cười đáp:

– Chẳng phải vì đến mùa thay lá sao?

Tăng nhân cười nói:

– Sai rồi, là vì thế gian vô thường, nó u sầu mà rụng lá, vì thế gian nhiều chuyện nên lá mới vàng.

– Ta chưa hiểu.

– Cái cây này đã ở đây mấy chục năm, đã bao lần thay lá. Nó vẫn là cái cây, nhưng lá thì không còn là lá của ngày xưa nữa rồi…

Hết.

Câu chuyện 3: Nhặt cánh hoa tàn.

“Người sống như trong một giấc mơ, khi tỉnh khi say nào có biết, biết rồi liền gửi vào hư vô, cười thay, cười thay.” Ấy là khi lão đạo sĩ ca thán lúc đang đánh cờ với lão ngư phu. Đạo sĩ thân hình gầy còm, cao lêu nghêu, trên tay trái cầm cây phất trần, tay phải đi một nước cờ.

Ngư phu im lặng nhìn bàn cờ dang dở nói:

– Đạo sĩ ngài thật có hứng, hay chúng ta liền hát một bài.

– Lão đừng dở trò lừa ta, nhìn bàn cờ liền biết lão đang thua. Nếu muốn hát thì nhận thua đi – Đạo sĩ cười nói.

Lúc này trời đã về chiều, chân trời rực rỡ như ẩn giấu bao điều huyền bí, sóng biển rì rào như đang ca hát…

Ngư phu lúc này đã bỏ cuộc liền nói:

– Không chơi nữa, không chơi nữa, đạo sĩ ngài thật biết đùa, biết ta đánh không lại ngài liền rủ ta đánh cờ, có giỏi liền thi bắt cá đi.

Thấy lão đã bỏ cuộc đạo sĩ liền chuyển sang chuyện khác:

– Ngư phu ngươi cả đời làm bạn với biển thân hình săn chắc sao không đổi sang nghề khác mà sống, cớ sao còn gắn bó với cái nghề khó sống này?

Ngư phu lắc đầu, trầm ngâm nhìn biển rồi nói:

– Không được, không được cả đời ta làm bạn với biển, biển cho ta cái ăn, cái mặc, cho ta nơi ở, nói thật với ông đối với ta biển không khác gì một người mẹ. Lại nói đạo sĩ ông suốt ngày làm ra vẻ cao nhân chẳng phải cũng chỉ là lừa đảo thôi sao, có muốn về đây sống cùng ta?

Đạo sĩ lắc đầu rồi cười nói:

– Khi ngươi nói những lời này ta biết biển đang vui, còn bình thường biển đang giận dữ…

Hết.