Ở phần này chúng ta cùng đến với hai khía cạnh đối lập khác của cảm xúc tâm lý là tích cực và tiêu cực .
Khác với hai tính cách hướng nội và hướng ngoại ở phần trước được coi là hai cách để chúng ta có thể nạp năng lượng thì ở phần này là hai mặt cảm xúc đối lập được coi là chất dinh dưỡng và chất độc cho tinh thần, cơ thể.
Cảm xúc tích cực: Đây là những cảm xúc có tác dụng thôi thúc con người hoạt động, mang đến cho con người sự tự tin, lạc quan, củng cố ý chí và làm tăng khả năng sáng tạo. Cẩm nang Tâm lý học tích cực Oxford định nghĩa cảm xúc tích cực là “những phản ứng hài lòng và mong mỏi thuộc về hoàn cảnh…”. Cảm xúc tích cực hay còn gọi là(cảm xúc tốt) trở thành“thức ăn bổ dưỡng” cho não bộ. Đây là trạng thái cảm xúc mà con người thường mong muốn có được. Khi con người ở trạng thái cảm xúc tốt thì các loại nội tiết tố được tạo ra sẽ tác động có ích cho cơ thể, giúp tăng nhanh tốc độ và chất lượng dẫn truyền tín hiệu thần kinh, đồng thời tăng cường và hoàn thiện các quá trình trao đổi chất, giúp cơ thể hồi phục, đào thải các chất độc hại, trẻ hóa các tế bào, giúp các cơ quan chức năng hoạt động hoàn hảo. Một số cảm xúc tích cực của con người yêu thương, vui sướng, thỏa mãn, hài lòng, quan tâm, thích thú, hạnh phúc, thanh thản, kinh ngạc. Câu hỏi mà một cá nhân cần đặt ra trong cuộc sống và công việc, đó là liệu rằng con người chỉ cần cảm xúc tích cực/cảm xúc tốt cảm xúc giúp cung cấp động lực hành động hay không? Cảm xúc tích cực liệu có đặt ra việc cần loại bỏ cảm xúc tiêu cực ra khỏi đời sống cá nhân hay không? Cảm xúc tích cực vẫn cực kỳ cần thiết cho cá nhân, nhưng nếu chỉ một mình cảm xúc tích cực thì không làm nên giá trị nhân bản của đời sống con người. Với tư duy biện chứng, cảm xúc tích cực vẫn tồn tại song hành với một dạng cảm xúc đối lập, đó là cảm xúc tiêu cực.
Cảm xúc tiêu cực/cảm xúc xấu: xét về bản chất là những cảm xúc về sự kìm hãm hoạt động của con người, làm cho con người trở nên yếu đuối, tự ti, bi quan, chán nản, tức giận… Dạng cảm xúc này được hình dung giống như những “liều thuốc độc”, làm cho con người dễ dẫn đến không kiểm soát bản thân, có thể có những hành động bột phát. Cảm xúc tiêu cực sẽ tạo ra những chất độc hại, có tác dụng không tốt đến quá trình trao đổi chất của cơ thể, làm tắc nghẽn các dòng dẫn truyền tín hiệu thần kinh, gây rối loạn vòng tuần hoàn máu và đường khí, thậm chí có thể phá vỡ sự cân bằng của quá trình trao đổi chất ngay trong cơ thể mỗi con người. Một số cảm xúc tiêu cực thường có ở con người: tức giận, buồn bã, đau khổ, thất vọng, lo lắng, cô đơn. Cảm xúc tiêu cực trong những tình huống cụ thể lại có tác dụng tích cực khi nó được con người sử dụng như một công cụ kích thích thể làm tăng mức độ cảm xúc tốt. Những cảm xúc tiêu cực có thể tạo cho từng cá nhân “một điểm đối lập” với những cảm xúc tích cực.
Tuy nhiên cũng giống như hướng nội và hướng ngoại nếu như biết cách điều hướng, cân bằng hai loại cảm xúc này thì cả hai đều sẽ mang lại lợi ích nhất định và ngược lại nếu nghiêng quá nhiều về một loại cảm xúc thì dù là tích cực quá cũng có những điểm không tốt cho cơ thể và đời sống hàng ngày. Ví dụ như ta luôn có suy nghĩ quá tích cực, luôn hài lòng với kết quả vừa đạt được và tự tin với điều đó. Lúc này ta đã trở thành người chủ quan, thiếu sự cẩn trọng và cảnh giác. Còn nếu ta có một chút suy nghĩ rằng kết quả ta vừa đạt được chưa thật sự hoàn hảo, ta chưa hoàn toàn tự tin, ta sẽ phải kiểm tra lại, dò xét lại mọi thứ, rồi sửa chữa hoặc có thể làm lại để đạt kết quả cao hơn… chẳng phải trong trường hợp này thiếu tự tin một chút đã giúp ta cẩn trọng hơn trong công việc rồi hay sao .
Thực tế, trong đời sống thường ngày, chúng ta luôn mặc định mình phải thể hiện ra những gì tích cực nhất, phải che giấu hay hạn chế những hành động suy nghĩ tiêu cực vào một góc nào đó, một không gian riêng trong nội tâm. Điều này hay được ví như ta đeo một chiếc mặt nạ tích cực để che giấu đi cảm xúc thật. Mặt khác, mỗi người cũng đều có một người bạn thân tri kỷ để tâm sự, để chia sẻ những góc tối cảm xúc sâu bên trong của bản thân, giảm bớt phần nào áp lực tâm lý, những khó chịu bức bối trong lòng. Chỉ khi ở bên người mà ta tin tưởng tuyệt đối, ta mới có cảm giác được thực sự là chính mình, được bộc lộ mọi cảm xúc mà ta luôn phải kìm nén hàng ngày. Họ mang lại cho ta cảm giác thoải mái nhẹ nhàng không chút ngại ngùng giấu giếm.
Các bạn có phương pháp gì để quản lý cảm xúc cá nhân thật tốt không? Chia sẻ cho mình biết với nhé.
