Một buổi chiều mùa đông, mưa lăng giăng buốt giá, nền trời ảm đạm và ủ dột.
Vùng nông thôn hẻo lánh vài ba ngôi nhà lọc chọc, phần lớn những người trẻ tuổi đã bỏ đi chỉ còn lại những người già lưu luyến mảnh đất quê hương cằn cỗi này. Vùng quê vốn đã nghèo nàn lạc hậu bởi nằm chênh vênh bên sườn núi ngoài cây rừng hoang vu ra chẳng còn gì khác. Người dân trước đây dựa vào con sông sau làng sinh sống đánh bắt thủy sản nhưng năm gần đây một nhà máy đặt ở thượng lưu sông xả không biết bao nhiêu chất thải, làm con sông chuyển màu mất đi sức sống của nó.
Họ không biết phải làm thế nào, sự tiếp xúc giữa người dân và chính phủ vốn không hề có. Người dân trong vùng tự sinh tự diệt, hiểu biết kém lại vô cùng mâu thuẫn với nhà nước, chẳng vậy mà bao nhiêu năm cái nghèo vẫn cứ quanh quẩn ở đây không dứt. Còn nhà máy ở thượng lưu kia nữa, chẳng ai biết họ sản xuất cái gì, nước sông chuyển màu vàng đồng bốc mùi hăng hắc. Ngay cả nước ngầm cũng bị ảnh hưởng, số dân trong làng toàn người già cả đã dần bị đầu độc ngày càng yếu đi. Không nay thì mai, một thời gian ngắn nữa ngôi làng này cũng sẽ chẳng còn một ai.
Ở thời điểm ấy, có một nhà trí thức về làng. Người đàn ông đó cũng tầm 45, còn mang theo hai đứa con về sinh sống cùng. Đứa anh lớn 15 còn đứa em gái kém 6 tuổi. Ban đầu ai cũng dị nghị sợ người đàn ông này mưu tính gì đó nhưng sau một thời gian, người đó làm quen tạo mối thân hòa với dân làng. Trong làng bấy giờ toàn bậc tiền bối hơn tuổi người đàn ông ấy nhiều, do mấy việc người đó giúp dân làng tu sửa lại nhà cửa, hướng dẫn cải tạo đất, đem nhiều giống rau trồng mới, tạo lập mô hình nông nghiệp rất có năng suất làm ai cũng yêu mến. Khi hỏi tới tên người đàn ông chỉ cười nhạt, mái tóc đã điểm vài sợi bạc, trên mặt cũng có vài vết sẹo phải nhìn kĩ mới thấy.
– Mọi người cứ gọi tôi là “P”.
Người trong làng không ai biết về ngoại ngữ, “P” khi phát âm ngoại ngữ đọc ra miệng là “Pi”. Nghĩ P trẻ con nên cả làng đều cười ầm, từ đó mọi người rất hay gọi “Pi” những rõ ràng không có sự chế giễu nào cả. Ánh mắt của trưởng làng ngày càng đặt hết niềm tin giao phó cho P, dự định sẽ để P thay mình làm trưởng làng, giúp đỡ mọi người đã như lá sắp về với cội nhưng mọi chuyện chẳng bao giờ nằm trong dự định.
Hai đứa trẻ kia rất ngoan ngoan và lễ phép, đứa anh lớn thì khá lầm lì và không bao giờ ra khỏi nhà trừ khi chạy đi tìm cô em gái mỗi khi trời tối mịt. Đứa em thì khỏi nói, cái miệng nhí nhảnh nói liên hồi và hám ăn, cứ nhà nào vẫy tay gọi cho cô bé một vài món đặc sản vừa làm là cô bé ở lì luôn đấy. Vậy nên nhà nào cũng hay nấu vài món ngon để sẵn trong bếp, chỉ cần thấy cô bé la cà là vẫy tay gọi vào dụ dỗ. Cũng không trách được những người đã lên chức ông bà rồi mà không được bế cháu, thèm hơi trẻ con như thèm thuốc phiện.
Khoảng thời gian đó nhà máy bắt đầu hoạt động, cuộc sống của những người gần đất xa trời vốn đã cơ cực lại trở nên khốn cùng. Ngày P quyết định lên đó tìm hiểu nguyên nhân, tìm chứng cớ nhất định sẽ báo lại với chính quyền xử lí triệt để. Ai cũng vô cùng tin tưởng P, nhưng ngày hôm sau người đàn ông không quay lại. Đứa con gái ngày thường hay chạy nhảy lung tung thì bây giờ nằm lì trong nhà, còn đứa lớn từ sáng đến tối ngồi trên đầu nhà hướng mắt nhìn về phía thượng lưu. Đứa trẻ mới 15 tuổi nhưng ánh mắt và thần thái rất bản lĩnh, đôi mắt sâu hút chứa đựng những bức bách không dễ gì nói ra ngoài ấy đã luôn ám ảnh trưởng làng cho tới tận lúc chết. Tới hơi thở cuối cùng trưởng làng nằm trong vòng tay chàng trai trẻ năm xưa, cũng đôi mắt thăm thẳm của năm 15 tuổi, nước mắt giàn dụa từ khóe mắt nhăn nheo. Trưởng làng đã hiểu, không phải bản lĩnh thép của anh chống chọi được với bi kịch mà là vì anh đã tuyệt vọng tới tận cùng. Đôi mắt oán hận không thể thay đổi được số phận trước mắt.
Đã sang ngày thứ hai P vẫn chưa trở về, mọi người đã bắt đầu nôn nao chạy tới ngôi nhà cuối xóm. Căn nhà gỗ mới dựng lên sơn màu trắng tinh khôi, giàn hoa giấy tím ngát men theo bờ rào leo cao. Đứa trai lớn vẫn ngồi ở đầu nhà kế bên coi em gái chừng như đang ngủ trong lòng anh.
– Bố về chưa cháu?
Đứa trẻ lắc đầu, mọi người nhìn nhau sốt ruột. Trưởng làng vốn rất nóng tính, ông triệu tập mọi người chuẩn bị cuốc, xẻng lên nhà máy biểu tình. Tất cả ai cũng xôn xao nhất trí, phải đòi lại công bằng cho người dân, họ phải đi kiện nhà máy kia xả thải chưa qua kiểm duyệt đầu độc người dân. Khoảnh khắc ấy, ai đó đã nhìn thấy đứa trai lớn liếc mắt về phía họ, một nụ cười nhàn nhạt không rõ ý lướt qua trên khóe môi.
– Đã nhiều năm rồi mọi người chống đối chính sách cứu trợ của chính quyền nay lại đòi chính quyền bảo vệ quyền lợi của mọi người, họ sẽ ra tay giúp sao?
Cậu con trai nói không lớn, người nghe câu được câu không nhưng họ cũng nhận ra lí lẽ của cậu. Tất cả im bặt nhìn về phía trưởng làng, đứa bé gái cũng đã tỉnh dậy nhìn mọi người chờ đợi. Trên viền mi ươn ướt, nó mím môi im bặt có lẽ vì đã được răn dạy phải bình tĩnh như anh trai của nó.
– Cháu nói phải nhưng còn bố cháu? Chúng ta không thể nào đứng nhìn được, ai cũng gần đất xa trời cả rồi. Có chết cũng phải chết trong vinh dự.
Trưởng làng nói lớn, ông đã ngoài 80 nhưng con mắt thông tuệ, khổ cực cả đời không con cháu ông yêu thương gia đình P như máu mủ ruột thịt. Đứa con trai im lặng vuốt tóc em gái, lời của trưởng làng mọi người tuyệt đối hưởng ứng. Con bé mím chặt môi, vai nó hơi run nép sát vào người anh nó, dường như nó biết anh nó sẽ làm gì nên những lời của mọi người dù có vang to tới đâu nó cũng không để tâm.
– Mọi người chết rồi sẽ có ai công nhận vinh dự hay sao? Tất cả chỉ đang đi tìm cái chết. Bố cháu nói nhất định sẽ trở về còn nói tuyệt đối không được cho bất cứ ai bén bảng đi tới vùng thượng lưu.
– Cháu trai, chúng ta biết cháu tin tưởng vào lời của bố nhưng không ai biết được điều gì xảy ra. Nay đã là ngày thứ hai rồi, cháu bảo chúng ta phải làm sao?
Một câu một từ hình như cũng không thấm vào đầu đứa trai lớn, cậu đứng thẳng ngẩng đầu nhìn về phía nhà máy đang nhả khỏi, nhiều khi đang tưởng tượng ra ống xả chất thải ầm ầm xả ra lượng lớn chì độc quyện lẫn lưu huỳnh và axit.
– Mọi người có biết họ sản xuất gì không?
Câu hỏi của cậu làm họ im bặt, người dân quê hiểu biết kém lại tách biệt hoàn toàn với xã hội hiện đại, đối với họ cái gì của nhân loại cũng hoàn toàn mới lạ.
– Chúng xây dựng nhà máy ở nơi hẻo lánh như vậy vốn trốn tránh tầm mắt của chính phủ, chắc chắn là sản xuất chất cấm. Cộng thêm những gì bố cháu phân tích trong nguồn nước từ nước sông có thể nói chúng sản xuất thuốc súng. Buổi đêm có tia lửa bắn ra, chứng tỏ chúng đang rèn vũ khí. Không khí thi thoảng có mùi khét cũng từ đó mà tỏa ra. Cuốc xẻng của mọi người chống lại được súng ống chứ?
– Cháu trai, chuyện này…
Mọi người không biết, lập luận cửa đứa trẻ 15 tuổi còn nhiều mập mờ chưa nói rõ. Mà cho dù có nói rõ cũng không ai hiểu hết, cái cậu cần chỉ là làm rối suy nghĩ của mọi người, ngăn những hành động sốc nổi ấy lại.
– Có ai trong làng biết rèn không? Cháu muốn một con dao.
Mặc dù không rõ cậu định làm gì nhưng những ai biết rèn đã năng nổ trong suốt ngày hôm đó rèn ra được con dao chiều dài tầm 30 cm độ mỏng 0,5 mm. Họ cũng không thể làm gì khác được nữa ngoài tin tưởng P. Ai cũng thán phục tinh thần thép của cậu nhưng không ai biết cậu ngồi trong nhà và ôm chặt tấm ảnh gia đình cầu nguyện. Nước mắt của cậu đã không thể rơi được nữa kể từ khi cậu 10 tuổi, lúc này cậu cần một người thấu hiểu mình, an ủi cậu dù chỉ một vài câu tuy nhiên chẳng ai có thể làm điều đó. Lục tung căn nhà lên chỉ để tìm kiếm đôi giày cũ kĩ, một khẩu súng lục được giấu dưới nệm, một chiếc cặp tách rút tay mái tóc của em gái và vài chiếc bánh hấp của dân làng vừa đưa tới. Cậu ngồi cạnh cô em gái đang ngủ say nhẹ nhàng vuốt tóc. Cậu cũng chỉ là đứa trẻ 15 tuổi.
Sáng hôm sau khoảng gần trưa con bé bật khóc la toáng lên. Người dân vốn tò mò đứa trai lớn không ngồi đầu nhà nữa bây giờ lại thấy con bé khóc càng khẩn trương chạy lại gần ngôi nhà hơn nữa. Con bé ngồi giữa nhà òa khóc, đồ đạc trong nhà có dấu hiệu lục lọi và cậu đã biến mất.
– Cháu gái, sao vậy? Mau nói với ông bà đi.
– Đừng khóc, anh trai cháu đâu rồi?
Dù mọi người có an ủi bao nhiêu con bé vẫn la toáng lên khóc lóc. Người phụ nữ già tuổi ôm chặt nó vào lòng thương xót, đứa trẻ còn quá nhỏ. Hết bố rồi anh trai cũng biệt tích. Khi thu dọn đống lộn xộn trong nhà, người ta tìm thấy mảnh giấy cứng bị vò nát và xé đôi vứt ở góc khuất sau tủ. Trên đó là chữ của đứa trai lớn nhắn mọi người tuyệt đối không được hành động, sẽ có lực lượng tới cứu dân làng.
Con bé biết tất cả, nó không chịu nói ra cho mọi người biết. Nó vừa muốn mọi người đi cứu bố và anh, nó lại vừa sợ hãi lời anh đe dọa sẽ thành sự thật. Con bé chỉ khóc và xé tung mảnh giấy vào góc khuất. Nó biết đêm qua hóa ra anh cho nó uống thuốc ngủ, nó biết anh sẽ không chịu ngồi yên nhưng nó không ngờ anh lại hành động nhanh như vậy. Cả ngày con bé lầm lì ngồi một xó, bao nhiêu đồ ăn ngon nó không thèm đả động, nó vừa hận dân làng lại không nỡ để họ chịu cảnh đáng thương như vậy. Nó muốn đi cứu bố và anh song nó chỉ biết khóc, nó quá yếu đuối và ngu ngốc chẳng làm được tích sự gì. Con bé khóc không ai an ủi được, nó khóc chán rồi ngủ thiếp đi.
Không gian ngôi làng vùng hẻo lánh đã hoang sơ lại càng thêm ảm đạm, tang tóc. Họ đứng ngồi không yên rồi cuối cùng bất lực.
Ngày hôm sau trời tản sáng, con bé khóc nhiều đến nỗi chìm vào hôn mê. Một lực lượng lớn mặc áo chống đạn mang theo súng, tràn vào làng theo con đường mòn bí mật, người dân hô hoán nhau tỉnh dậy cầm theo cuốc xẻng liều mình nghênh chiến làm cho mấy người lạ mặt kia hoang mang lùi lại. Cho tới khi cậu nhóc bước ra từ đám người lạ mặt đối diện với mọi người, bước đi có phần xiêu vẹo nhưng ánh mắt của cậu lạnh lùng nhìn mọi người một lượt. Ai cũng rùng mình, lớp áo trắng bên trong áo chống đạn cậu đang mặc đỏ thẫm màu máu, trên mặt lẫn tay cậu vết thương cứa ngang còn đang rỉ máu.
– Trưởng làng, mọi người không cần phòng vệ như vậy. Họ tới giúp chúng ta, mọi người mau rời khỏi đây.
– Cháu trai, bọn họ làm gì cháu rồi?
– Mau nói, mọi người thà chết cũng muốn bảo vệ cháu.
– Phải đấy, mọi người sẽ bảo vệ hai anh em cháu.
…
Cậu mất sức đứng không vững liền ngã xuống và ngất đi. Người dân phẫn nộ liền định xông tới thì một phát súng được bắn ra trúng thân cây chuối liền nát bét, họ sợ hãi bất giác lùi lại. So với tốc độ của đường đạn, cuốc xẻng của họ không là gì cả.
Người đàn ông có vóc người to lớn, gương mặt hung hăng nhìn dân làng như đang cảnh cáo. Ông ta ôm chặt cậu nhóc trong lòng, khẩu súng trong tay còn mùi thuốc súng vừa bắn ra.
– Các người muốn tự đường chết sao? Nếu vậy thì đến hết đây, cho dù tôi có giết các người thì 21 mạng ở đây không gây bất cứ bận tâm nào cho chính phủ.
– Anh là ai? Thằng bé như vậy là sao?
– Các anh như vậy chúng tôi có thể tin sao?
– Tôi không cần các người tin, tận mắt các người thấy rồi. Tôi cho các người 20 phút mang theo đồ dùng thật sự cần thiết, tôi sẽ cử người đưa mọi người tới nơi an toàn. Nếu còn không đi, viên đạn tiếp theo sẽ dành cho trưởng làng đáng kính của các người.
Nằm trong vòng tay của đội trưởng, dù ngất đi nhưng cậu vẫn mơ màng nghe thấy. Trong thâm tâm lại có chút nước cười, cảnh sát cơ động cũng toàn là một đám người nóng tính cậy súng trong tay.
Đúng 20 phút sau ngôi làng không còn một bóng người, cậu nhìn khung ảnh gia đình lặng lẽ bỏ vào túi quần. Đáy mắt dần dâng lên nỗi xót xa bi lụy. Cậu có thể cảm nhận được mùi máu tanh nồng áp sát vào cơ thể mình lúc đó, tiếng súng chói tai bắn ra xẹt ngay qua cánh tay, dưới đùi gối. Một tiếng sau đó, cậu đã có giấc ngủ thật sự. Những chuyện của đêm hôm trước và diễn ra sau đó đã trở thành nỗi kinh hoàng, tổn thất 15 mạng người về phía lực lượng cơ động. Về P, không ai tìm thấy ông ấy. Đám người sản xuất vũ khí trái phép sau một hồi tra khảo gay gắt mới chịu nhả ra một vài thông tin về tổ chức đứng sau lưng chúng, còn về P chúng đã dìm ông ấy xuống nước lạnh cho tới chết, xác của ông ấy đã có người tới mang đi.
Đội trưởng Lưu e ngại liếc ánh mắt về phía tấm kính xanh lục, từ bên trong không thể nhìn ra ngoài kia nhưng người bên ngoài có thể nhìn thấy được bên trong đang xảy ra những gì. Ông nhắm mắt cơ hồ có thể tưởng tượng được gương mặt của cậu lúc này. Ở trong ngành cũng chứng kiến không ít vụ thảm sát, ông hoàn toàn có thể bình tĩnh đối diện với tội phạm nhưng lúc này là đối với P, người bạn chí cốt của ông ngay cả xác cũng bị không tìm được.
Đôi mắt của cậu dõi nhìn từng cử động dù là nhỏ nhất của tên tội phạm, câu đang cố ghi nhớ khuôn mặt hắn, của từng kẻ đã may mắn tháo chạy được hôm nay. Trong túi áo, tay đã siết chặt thành quyền mạnh mẽ. Cậu nghiến răng vung tay đấm mạnh vào mặt kính. Lớp kính dày 2 cm bị rung động mạnh nhưng vẫn chưa đủ để rạn nứt. Sức lực của cậu ba ngày nay đã hoàn toàn bị kiệt quệ. Cậu gục ngã ngất đi ngay sau đó.
Đêm hôm đó, cậu đã làm gì? Đối mặt với bọn chúng ra sao và thoát ra khỏi hang ổ của bọn chúng như thế nào không ai biết ngay cả đội trưởng Lưu. Điều duy nhất ông biết chính là trên đường điều động lực lượng tới sơ tán dân làng theo tin nhắn mật mã P gửi cho ông hai ngày trước. Phải mất một khoảng thời gian ông mới giải được mật mã gồm 5 kí tự, chứng tỏ P đã tranh thủ thời gian gấp rút gửi tin, trước đó hai người cùng nhau học ám hiệu mật mã để tiện cho sau này dùng tới, không ngờ tới lúc dùng ông lại đi chật vật giải mã.
Ngôi làng nằm sâu trong vùng núi, địa hình không thể tiếp tục di chuyển bằng xe buộc phải đi bộ, khi xe dừng lại ở đầu đường mòn dẫn vào làng ông đã gặp cậu. Chiếc áo dính đầy máu, sắc mặt xanh xao nhưng tuyệt nhiên ánh mắt nhìn thấy ông rõ ràng đang lóe lên tia hi vọng. Dù đội trưởng Lưu có nói gì đi chăng nữa cậu tuyệt đối cũng không hé miệng về đêm đó.
Đêm hôm đó… bóng tối mù mịt vốn trước đây đeo bám cậu thì bấy giờ lại càng phóng đại uy lực của nó hơn nữa. Chàng trai trẻ bước vào đời, dẫm trên tội ác và máu tanh của đồng đội với con mắt sâu thẳm, trong lòng không biết chất chứa bao nhiêu oán hận.
Đêm hôm đó chính là cuộc chiến đầu tiên của cậu cũng là thất bại đắng chát nhất cậu trải qua trong đời.
Chỉ có máu còn nước mắt từ lâu đã cạn khô, oán hận và bi thương đến tột cùng.
