Chương 2: làng chài
Sáng sớm. Những cơn sóng biển vỗ rì rào vào bờ cát, mặt trời mới chỉ lấp ló một chút, ánh đỏ như quả trứng muối trong chiếc bánh Pía sầu riêng. Giương mắt nhìn ra xa một chút, trước mặt là bờ biển bọt sóng lăn tăn, trắng xóa, gió từ biển thổi vào mát rượi mang theo mùi mằn mặn, ngai ngái của biển xanh.
Dưới đường chân trời, điểm giao nhau giữa bờ biển và bầu trời có những ráng mây màu cam đỏ. Nhìn lên cao một chút bầu trời trong xanh hơn rồi tối dần. Trên bờ biển có mấy cây dừa còn thấp, chỉ mới trồng được mấy năm. Mai Lan ngồi đung đưa trên chiếc võng trắng được buộc vào thân dừa. Tận hưởng khoảnh khắc hạnh phúc của hiện tại.
Bàn chân trần dẫm lên bãi cát lắc lư mái tóc ngắn mượt mà, được thắt bím hai bên. Mai Lan trông thật ngoan ngoãn đáng yêu trong bộ đồ hồng in hình mèo kitty. Bỗng trên bầu trời rơi xuống một bãi phân chim, rớt ngay trên trán cô.
Mai Lan òa khóc, bãi phân chim trên trán đã ngay lập đứng đánh nát tâm linh yếu ớt của cô. Thật ra thì cô cũng đã bắt đầu quen với chuyện này, hai tuần quay trở về quá khứ những chuyện đen đủi vẫn luôn cuốn lấy cô, nhỏ thì sặc nước. to thì vấp ngã.
Bà nội lót dép ngồi ngay bên cạnh, trên bãi cát. quay lại nhìn cháu gái mà phì cười. Bế lên cháu gái, bà nội với tay lấy miếng lá bàng, lau đi phân chim lại quay sang nói với mấy bà già bên cạnh:
Mấy bà còn nước lọc không? Đưa cho tui xin một miếng, rửa mặt cho bé Lan với. Một bà vội đưa cho bà nội chai pepsi hai lít cũ, bị xé mác, trong chai chứa nước lọc.
Đây… Còn nửa chai, lấy mà rửa cho bé Lan.
Rửa xong Mai Lan được bà nội lấy áo khoác ngoài của bà lau mặt cho khô, rồi đặt ôm trong lòng.
Kể ra cô đã sống lại được hai tuần rồi. Ban ngày vẫn chỉ là em bé hai tuổi mồm nói chưa sõi, ban đêm lại trở thành đàn em của Đầu Trâu Mặt Ngựa. Mỗi đêm đi tuần.
Người dân quê thời này hiền lành chất phác. Chả mấy khi có chuyện xấu xảy ra. Mỗi đêm tuần tra đôi khi chỉ gặp được mấy tên trộm vặt. Một vài linh hồn chết đuối còn chờ thế mạng. Một vài là linh hồn chết già chết bệnh sẽ được dẫn đi.
Hoặc thi thoảng gặp được mấy hồn ma từ hồi kháng chiến. Những linh hồn ngẩn ngơ ngơ ngẩn không có ý thức. Có lẽ là còn mang trong mình chấp niệm nên không thể siêu sinh.
Hoặc là trước khi chết ba hồn bảy phách hỗn loạn rơi rớt mất hồn phách. Nếu bắt về cho đầu thai. Thì kiếp sau cũng chỉ có thể trở thành đứa ngốc. Hoặc làm động vật, cây cỏ, nên thôi mặc kệ. chờ có duyên thì khắc sẽ được đầu thai.
Người dân biển quen ăn tôm cá tươi. Nên ngư dân từ nửa đêm sẽ ra biển thả lưới đánh cá. Câu mực, câu tôm. Đến sáng bốn năm giờ thì vào bờ gỡ lưới, để kịp sáu giờ đem tôm cá ra chợ bán. Trên bờ cát có mấy người đàn bà ngồi túm tít với nhau. bên cạnh họ là mấy chiếc xe đạp đang dựng đứng, sau yên xe đạp cột mấy cái thúng với cà men, họ là vợ của những người đàn ông đi biển ngoài kia. Đang ngồi chờ để đưa cơm cho chồng.
Có mấy bà già cũng ôm thúng cá đứng lại chào hỏi mấy câu trước khi ôm cá chạy ra chợ thôn bán. Câu chuyện cũng đơn giản là nhà ai sớm nay nhiều cá, nhiều tôm. Giá cả hôm nay thế nào.
Đằng xa những con thuyền nhỏ đang được chèo vào bờ. Đến chỗ nước thấp hai người ngư dân sẽ nhảy xuống đất, cất mái chèo lên thuyền, một người lên trước cầm dây kéo thuyền một người phía sau đẩy thuyền lên .
Trong nhóm chờ chồng còn có Dung mẹ của Mai Lan. Thấy xa xa thấp thoáng bóng thuyền nhà mình cũng chạy ngay lại phụ một tay. Chị Liên vợ anh Hòa ngó vào thân thuyền thấy thuyền đầy ắp cá. Mắt chị sáng rỡ lên, cười vui vẻ. Kéo một tay Dung ra hiệu liếc vào thuyền cá. Dung cũng cười với chồng. Khi thuyền đã đứng yên. Dung đưa cho chồng cái cà men nói:
Anh với anh Hòa ngồi xuống ăn cơm uống nước đã. để em với chị Liên gỡ lưới trước cho. Nói rồi Dung với Liên bắt đầu với tay lấy thúng. Vớt số mực với tôm câu được trong thuyền ra. Xong lại kéo lấy lưới trong thuyền cùng nhau gỡ cá.
Rõ ràng trời còn tối. Khuôn mặt người ngư dân ngăm đen. Dưới bầu trời tối lại càng đen thui. Mặt đối mặt cũng chưa chắc có thể nhìn rõ đối phương. Nhưng ai cũng nhận ra sự mừng rỡ trong mắt nhau.
Hai cặp vợ chồng vui vẻ, tranh thủ gỡ cá chia vào thúng rồi đem ra chợ bán lấy tiền. Thuyền là của nhà Mai Lan nên ba mẹ cô chia phần tiền nhiều hơn.
Nhà Mai Lan có nhiều thuyền, trong nhà tận vài chiếc. Không phải vì nhà cô giàu mà là vì ông nội cô là thợ làm thuyền. Cả nhà xem như cũng khá giả.
Cha Mai Lan tên Lâm cũng là ngư dân, ông được thừa kế từ ông nội một cái thuyền. Nhưng ông nội già rồi không đi biển được nữa, nên ba Lâm mới kết bạn với anh hòa hàng xóm để đi biển hằng ngày. Mẹ Mai Lan làm nghề bán cá. Bà nội thì thỉnh thoảng trồng mớ rau mang ra chợ bán, nấu cơm dọn đẹp, phụ trông Mai Lan.
Ở cái làng chài Lương Sơn này đừng nhìn bây giờ còn đơn sơ nghèo khổ. Người dân chỉ có thể sau lưng dựa núi, trước mặt dựa biển, kiếm ăn nhờ mẹ thiên nhiên. Nhưng không ai biết chỉ vài năm sau nơi này sẽ được xây đường kè bờ đê bảo vệ bờ biển. Rồi sẽ có chi chít những con tàu lớn đi xa bờ về đây neo đậu.
Nhờ vào phong cảnh thiên nhiên hữu tình. Khung cảnh chợ cá bên bờ biển buổi sáng. Mà có thể phát triển du lịch. Trở thành địa điểm du lịch nổi tiếng từ trong nước ra tới quốc tế. Đường xá cũng sẽ được đầu tư xây mới. Quanh bờ biển sẽ có hàng tá khu resort, thu hút hàng triệu người dân đến Nha Trang du lịch mỗi năm. Người dân nhờ du lịch mà ăn nên làm ra, giàu có sung túc.
Ngồi thêm một lúc, đám đông tan dần. Bà nội cũng bế Mai Lan lên, trở thành em bé hai tuổi được bà nội bế lên nhẹ nhàng. Nay bà bế Mai Lan ra chợ mua đồ ăn sáng, cũng xem thử hôm nay con dâu bán cá như thế nào… bà vừa đi vừa nói chuyện cùng mấy bà già trong xóm.
Bây giờ bà nội hãy còn trẻ chỉ mới 53 tuổi. Tuy quần áo giản dị. Nhưng lưng thẳng mắt sáng. Khác hẳn với hình ảnh nhăn nheo già cỗi trong ký ức của Mai Lan.
Bà nội Mai Lan tên Mỹ, là người Quảng Bình. Năm đó Quảng Bình lũ lụt, nước dâng lên cuốn trôi hết nhà bà. Cha mẹ chết sạch, anh em thất lạc. Một thân một mình bà theo dòng người chạy nạn di chuyển vào trong Nam, để nương nhờ người thân. Nhưng mới đi đến Nha Trang bà lại gặp ông nội. Rồi nên duyên với nhau ở lại Nha Trang cho đến bây giờ.
Người dân làng chài thôn Lương Sơn, chủ yếu đi chợ Vĩnh Lương. Bước ra chợ hôm nay là chủ nhật phiên chợ buổi sáng có vẻ không khí sống động hơn thường ngày. Chợ quê thời này vừa là nơi buôn bán thức ăn, vừa là trung tâm giải trí của cả thôn.
Khác với người miền Bắc. Đa số người miền Trung, miền Nam thích ăn sáng bên ngoài. Giản dị chút thì ra chợ, ven đường, sang hơn chút thì có những cửa hàng chuyên bán đồ ăn sáng.
Thời này. Đa số mọi người đều thích đi chợ sớm. Không nói đồ ăn mua sớm tươi ngon, mua muộn toàn đồ dư lại. Hơn nữa đi chợ buổi sáng thì mới cập nhật được thông tin. Nghe được những cái tin hót nhất cái xã Vĩnh Lương này.
Hai bên chợ là bãi giữ xe. Những năm 2000 ở nông thôn phương tiện giao thông chủ yếu là xe đạp, xe Phượng Hoàng, xe Thống Nhất. Xe đạp mini Nhật. Một vài gia đình khá giả hơn thì đi xe Yamaha hay thậm chí có cả huyền thoại xe Dream Hon Đa Nhật Bản.
Vào đến cổng chợ la liệt đồ ăn sáng. Bên trái bà tư bánh bánh ướt với bánh cuốn. bên phải có là bà Duyên bán xôi đậu đen với bánh rán đường, cô Sáu thì bán bánh mỳ. Mùi thơm bay nức nở. Bên cạnh là chị Nhi bán chè với nước đậu.
Mai Lan ôm cổ bà ngửi nhìn từng quầy ăn sáng mà nghĩ xa xăm, nhớ năm đó giấc mơ của bọn trẻ con là được mẹ mua cho cái bánh mỳ được làm hình bông sen. thơm ngọt mùi bơ sữa. Bên trên rắc một ít mè trắng giá 500 đồng một cái.
Kiếp trước tận đến lúc trưởng thành có vài lần Mai Lan vẫn tìm mua bánh bông sen, chỉ tiếc cho dù sau này phát triển hơn, hiện đại hơn nhưng bánh mỳ bông sen chẳng còn ngon như trong ký ức.
Bà nội để ý thấy cháu gái nhà mình nhìn chăm chú bánh mì ngọt mà không đòi khóc. Không khỏi thầm nghĩ cháu yêu nhà mình ngoan quá, thèm mà không đòi hỏi như con nhà khác. Thế là quay qua nói với cô Sáu bán bánh mỳ.
“Này Sáu. Mày bán cho tao cái bánh mỳ hoa sen.”
“Mấy cái vậy dì Mỹ”
“Một cái thôi. Cho bé Lan nó ăn sáng.”
‘Dì cưng bé Lan dữ ha, đây nè dì. Con bỏ bao bóng. Con cho thêm bịch đậu nành cho bé uống cho đỡ nghẹn ha.”
“Đây, 700 đồng đây. Mày bán lời lãi bao nhiêu mà còn vừa bán vừa cho tao. Cầm lấy!” rồi đưa bịch bánh cho Mai Lan cầm. Bảo với Mai Lan:
“Bé Lan dạ cô Sáu đi con.”
“Dạ.”
Mai Lan tay cầm bịch bánh. Ôm choàng qua cổ bà nội, đầu tựa vào vai bà. Phảng phất trong vòng tay này là cả thế giới của cô.
Trong ký ức của Mai Lan. Bà là người mạnh mẽ, mồm mép đanh đá. Nhưng tính tính rất sảng khoái, sòng phẳng. Cho đến năm Mai Lan lên năm tuổi. Cha mất, mẹ chẳng chờ nổi một năm mà bỏ con đi lấy chồng. Từ đó về sau, bà nội nhìn già nua khắc khổ hơn, tính tình cũng không sang sảng như trước. Khi mà tóc bạc phải tiễn kẻ đầu xanh, thì trong ánh mắt bà chẳng còn nhìn thấy tia hi vọng.
Những năm đó Mai Lan chỉ là một em bé, chẳng nhận thức được người thân yêu nhất của mình đã ra đi, vĩnh viễn chẳng thể gặp lại. Em bé Mai Lan lúc đấy chỉ biết nhớ cha, nhớ mẹ. Đêm đêm nằm trong lòng bà nội òa khóc nức nở. Mà chẳng biết được, từng tiếng khóc của em cũng như từng con dao cứa vào lòng bà nội. Cho đến một ngày, bà nội đi bán rau ngoài chợ, nhờ hàng xóm trông cháu giúp để bà đi kiếm tiền.
Vợ chồng hàng xóm cũng xem Mai Lan là trẻ con, chẳng thèm để ý mà đứng trước mặt cô bé mà thì thầm với nhau:
“Con bé này trước kia sống với cha mẹ nhìn cũng trắng trẻo mập mạp á. Mà bây giờ sao ốm nhom ốm nhách à. Nhìn xanh xao quá. Không biết nó có bệnh gì không nữa.”
“Biết sao được. Người ta cũng nói rồi. Trời mưa bong bóng phập phồng, mẹ đi lấy chồng em ở với ai. Cha chết mẹ mà đi lấy chồng thì có khác gì mồ côi cả cha lẫn mẹ đâu. Còn ai chăm lo cho nó mà đòi trắng trẻo với mập mạp.”
“Hai chú thím cũng già rồi. Bữa thằng Lâm chết. Ông bả tóc cũng bạc trắng hết trơn. Tui còn tưởng á, không khéo, cả hai ông bà già cũng chết theo nó chứ.”
“Còn may á, con Dung nó bỏ đi. Ông bả cũng gắng sống mà nuôi con bé này… khổ thân. Hai ông bà già với một đứa con nít, cũng chẳng biết mấy nữa rồi ai chăm ai…”
Đừng nghĩ trẻ con không biết gì. Một em bé bình thường hai ba tuổi bắt đầu có trí nhớ. Lúc ấy Mai Lan đã lên năm, trước nay ông bà nội nói dối là ba mẹ đi làm ăn xa, Mai Lan tin nên khóc đòi cha mẹ. Đến bây giờ biết được sự thật. Cô bé cũng biết rằng, chẳng còn cha mẹ có khóc cũng chẳng ai thương, chẳng ai dỗ dành.
Từ đó về sau Mai Lan như trong một đêm trưởng thành rất nhiều. Chẳng còn khóc đòi cha mẹ nữa. Ông bà nội cũng vui mừng, chỉ cho là trẻ con nhanh quên.
Nằm trên vai bà nội Mai Lan nhìn phía sau lưng bà, nhìn thấy người phụ nữ tầm ba mươi tuổi bận quần đen dài, áo bà ba màu xanh đậm. Tóc buộc thấp, khuôn mặt hiền lành nhìn mệt mỏi, ánh mắt tối tăm. Đang nói với người bán thịt:
“Chị Xuyến chị Xuyến. Chị bán cho em cái đầu heo.”
“đầu heo nè, có chặt nhỏ không? Mà nay có tiệc hay sao mà tay xách nách mang vậy thím Hai?”
“Đâu có đâu chị ơi. Em mua cho cha chồng em á. Chị cứ chặt nhỏ cho em ha. Tiện về em nấu nhanh cho ổng ăn.”
“Này… Chị hỏi cái này thím đừng giận nha. Thế sao chị nghe phong thanh người ta nói cha chồng thím chết rồi mà.”
“Thì đó… Mấy bữa ông ốm đi viện, bác sỹ cũng trả về rồi xong bảo với em là lo chuẩn bị hậu sự đi. Không biết sao mà đêm trước đó thấy ông yếu lắm rồi. Có lúc thấy tắt thở mấy phút. Tưởng là không qua khỏi rồi. Vậy mà sáng mai ngủ dậy lại đi phăng phăng. Còn đòi ăn nữa á chị. Thấy cha ăn nhiều quá em cũng sợ lắm chị ạ. Mà không cho cha ăn thì cha trách cha chửi là con cháu bất hiếu chị ơi.”
“Thôi, ráng lên thím. Cha thím khỏe lại là mừng rồi. Ông già rồi ăn được bao nhiêu cứ cho ổng ăn, có ăn hết bao nhiêu đâu mà.”
“Cũng phải thế thôi chị à. Nhiêu đây hết bao tiền để em trả?”
“Của thím tổng cộng hết 20 ngàn đồng, cả bán cả cho xem như là chúc mừng cho cha thím khỏe lại. thím đưa cho chị 15 ngàn đồng là được.”
“Dạ. vậy e cám ơn chị nghe. Em về đây ạ”.
Đôi mắt Mai Lan chăm chú nhìn mặt người phụ nữ, nhận ra đó là Thím Hai. Người mà ngay cả kiếp trước cô cũng đã lâu chưa được gặp lại. Thím Hai là người hiền lành, nhớ năm đó cô mười bốn tuổi, bỏ từ nhà mẹ đẻ trên thành phố về quê. Gần đến nhà thì say nắng ngất xỉu giữa đường, chính thím Hai là người là cứu lấy cô. mang cô về nhà, chăm sóc nấu ăn cho. Nhiều năm sau cô vẫn thi thoảng về thăm thím Hai, chỉ tiếc lúc cô đang học đại học thì nhận được tin, thím Hai bị cha chồng đâm chết. cô chỉ kịp bắt xe về thắp cho thím nén hương chẳng đươc nhìn mặt thím lần cuối.
Bây giờ nhìn ánh mắt thím tối tăm, khuôn mặt mệt mỏi, ấn đường đen sì. Rõ ràng dạo gần đây có tiếp xúc gần với ma quỷ, nhất định phải tìm cơ hội ghé qua nhà thím tìm hiểu xem sao.
Bà nội vừa bế Mai Lan vừa đi mua đồ, mua ít cà chua với quả thơm, ít hành ngò. Trong nhà còn chừa mớ cá chỉ vàng, tý về nấu canh chua ăn. Bà cũng mua thêm hai nghìn bánh ướt với bánh tráng mè đen nướng, cho cả nhà cùng ăn sáng.
Xong xuôi hai bà cháu cùng về nhà. Ông nội ngồi trong sân ngồi chẻ tre, thành sợi lạt mỏng dài, vót thật mượt rồi đem phơi. Mai Lan ôm bánh mỳ hoa sen, ngồi cạnh ông nội bên bậc thềm. Ông nội Mai Lan tên Nghĩa, khác với bà nội đanh đá hào sảng, nông nội từ trong ra ngoài đều bộc lộ ra sự hàm hậu hiền lành. Năm nay ông cũng năm mươi bảy tuổi rồi, tóc đã hoa râm nhưng mắt sáng tai vẫn thính, người gầy gò nhưng cũng thật sự nhanh nhẹn.
Nhìn vẻ ngoài của ông quá đỗi hiền hòa nên nếu không ai nói thì chắc người ta cũng chẳng biết ông nội những năm tuổi trẻ từng tham gia hoạt động kháng chiến chống quân xâm lược. Ông lập chiến công nên được thưởng huân chương anh hùng lực lượng vũ trang hạng nhất. Huân chương và bằng khen của ông được ông đóng khung treo lên trên tường phòng khách, chứng minh cho những chiến công vinh dự thời tuổi trẻ.
Nhưng có lẽ chẳng ai biết chiến công ấy ngoài chứng minh cho vinh dự và công lao thuộc về ông mà cũng đã tích một phần lớn công đức để lại cho cháu gái ông. Cho cô một phần cơ hội để sống lại kiếp này.
Bà nội rửa xong rau cũng ra thềm trải thêm tấm chiếu. Bà đặt mâm xuống trên mâm là bánh ướt với bánh tráng nướng, thêm một chén nước mắm chấm pha sẵn, bà bắt đầu sắp một lớp bánh ướt dày và một lớp bánh tráng đập dập sau đó cuốn lại, bày ra đĩa. Sắp xong bà gọi.
“Hai ông cháu vô đây ăn sáng.”
“Chờ tôi xíu, sắp xong rồi, tôi vào ngay đây.”
Mai Lan dạ một tiếng rồi đi vào ngồi xếp bằng xuống. bà nội rót đậu nành vào ly cho cô bé, rồi dặn:
“Cháu uống nhanh đi nha, không là một hồi trưa nắng lên là sữa hư đó. Nước đậu nành gần nắng nhanh chua lắm nha.”
“Dạ.” Mai Lan ngoan ngoãn trả lời.
Ông nội xong xuôi đi vào, ông lấy cái áo vắt trên bậc cầu thang mặc vào rồi ra sau hè rửa tay. Cầm lấy cái khăn lau cho ráo nước, rồi mới bắt đầu ra thềm ngồi xếp bằng trên chiếu. Cấm lấy cuốn bánh ướt rồi chấm đẫm chén nước mắm mặn ngọt. Ông súyt xoa:
“Cái món gì mà nó đơn giản mà ngon ghê ha bà, mà sao người ta có bán bánh tráng nướng nữa, hồi nào đến giờ tôi đâu có thấy người ta bán đâu ta.”
“Tôi mới dặn hồi hôm qua đó. dặn nó nướng cho tui mấy cái, mà cái bánh này ngon ở chỗ là nước chấm này, thêm nữa bánh ướt mềm mịn mát lạnh, bánh tráng nướng thì thơm bùi giòn tan. rồi chấm với nước chấm này thì đúng chuẩn bài món ngon Quảng Bình á, vùng Ba Đồn Quảng Bình bán món này tôi ăn nghiền lắm.”
“Mà bà mua như thế này có ít không, lát con dâu về không có gì ăn, nó lại cằn nhằn”
“Hai ông bà ăn chừng này là đủ rồi. Tôi còn chừa phần cho vợ chồng con Dung với thằng Lâm trong bếp, hồi lát nữa con dâu đi chợ về thì kêu thằng Lâm dậy rồi hai đứa cùng ăn, yên tâm ăn đi không thiếu đâu mà sợ.”
Nói rồi bà vừa ăn vừa xé bánh mỳ đút cho Mai Lan. Ăn xong ông nội lại ra chẻ tre để phơi làm thuyền, mới ra tết đầu mùa nắng ông phải tranh thủ phơi tre. Những tấm tre được ông tước mỏng phơi với nhau đều tăm tắp. Chờ vài ngày cho nó khô ráo hẳn. Ông sẽ đan thành những tấm to dài để làm đáy thuyền.
